Je\u015bli obostrzenia nie utrzymaj\u0105 si\u0119 nadmiernie d\u0142ugo i nie przerodz\u0105 w masowe bankructwa oraz skok bezrobocia, to gospodarka mo\u017ce do\u015b\u0107 szybko wr\u00f3ci\u0107 na stare tory, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki wydatkom konsumpcyjnym. Nastroje w\u015br\u00f3d konsument\u00f3w s\u0105 niez\u0142e mimo skokowego wzrostu liczby zaka\u017ce\u0144 w ostatnich tygodniach. Tak\u0105 tez\u0119 mo\u017cna postawi\u0107 po lekturze wynik\u00f3w ostatnio publikowanych bada\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y na celu zmierzy\u0107 sk\u0142onno\u015b\u0107 Polak\u00f3w do oszcz\u0119dzania i wydawania pieni\u0119dzy. Wszystkie ankiety przeprowadzono na du\u017cych, 1000-osobowych pr\u00f3bach na kr\u00f3tko przed drug\u0105 fal\u0105 pandemii lub ju\u017c w jej trakcie.
\nNajwi\u0119kszym badaniem, kt\u00f3re wskazywa\u0142o na to, \u017ce pandemia nie wprawi\u0142a konsument\u00f3w w pop\u0142och, by\u0142a ankieta o sk\u0142onno\u015bci do zad\u0142u\u017cania si\u0119, kt\u00f3r\u0105 zleci\u0142y Fundacja Rozwoju Rynku Finansowego i Federacja Konsument\u00f3w. Firma ABR Sesta przeprowadzi\u0142a badanie na pr\u00f3bie niemal 1300 os\u00f3b. Co prawda zosta\u0142o ono dokonane we wrze\u015bniu, czyli jeszcze przed wzrostem dziennej liczby zachorowa\u0144, ale i tak pokazuje, \u017ce Polacy przyzwyczaili si\u0119 do zagro\u017cenia.<\/p>\n
\u201eWydaje si\u0119, \u017ce Polacy szybko oswoili now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 i nie wyra\u017caj\u0105 wi\u0119kszych obaw o swoj\u0105 sytuacj\u0119 ekonomiczn\u0105 w kolejnych miesi\u0105cach, a w konsekwencji nie prowadz\u0105 wi\u0119kszej kontroli wydatk\u00f3w\u201d \u2013 napisali autorzy w komentarzu do wynik\u00f3w badania. W ci\u0105gu pierwszych sze\u015bciu miesi\u0119cy pandemii zwyczaje wydatkowe wi\u0119kszo\u015bci gospodarstw domowych pozosta\u0142y takie jak przed marcem 2020 r. 56 proc. uczestnik\u00f3w badania wskaza\u0142o, \u017ce wydaje tyle samo pieni\u0119dzy, co przed wybuchem pandemii, jedna czwarta respondent\u00f3w twierdzi\u0142a nawet, \u017ce wydatki wzros\u0142y, za\u015b do ich ograniczenia przyzna\u0142o si\u0119 tylko 16 proc. ankietowanych.
\nMo\u017cna by te wyniki zlekcewa\u017cy\u0107 jako historyczne (pandemia wr\u00f3ci\u0142a z now\u0105 si\u0142\u0105 w drugiej po\u0142owie pa\u017adziernika), jednak \u015bwie\u017csze ankiety pokazuj\u0105 ten sam obraz. Przyk\u0142ad to polska edycja EY Future Consumer Index. Badanie do niej przeprowadzi\u0142a pod koniec pa\u017adziernika firma doradcza EY. Dwa g\u0142\u00f3wne, z pozoru sprzeczne wnioski: Polacy boj\u0105 si\u0119 utraty dochod\u00f3w bardziej ni\u017c w czasie pierwszej wiosennej fali zachorowa\u0144, ale ich sk\u0142onno\u015b\u0107 do wydawania pieni\u0119dzy zbytnio si\u0119 nie zmieni\u0142a. Odsetek tych, kt\u00f3rzy deklaruj\u0105, \u017ce dokonuj\u0105 wydatk\u00f3w z wi\u0119ksz\u0105 rozwag\u0105 ni\u017c w czasach przedpandemicznych, jest nawet mniejszy ni\u017c wiosn\u0105.
\nWtedy tak\u0105 postaw\u0119 deklarowa\u0142o 64,4 proc. pytanych, dzi\u015b \u2013 59 proc. Jedna czwarta nadal twierdzi, \u017ce w og\u00f3le nie zmienia podej\u015bcia do wydatk\u00f3w, a 17,5 proc. zak\u0142ada, \u017ce w ci\u0105gu kolejnych 6 do 12 miesi\u0119cy ograniczy je, ale w przypadku produkt\u00f3w innych ni\u017c podstawowe. A\u017c 39 proc. nie zamierza niczego zmienia\u0107. Eksperci EY zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce odpowiedzi pada\u0142y w czasie, gdy liczba dziennych zaka\u017ce\u0144 szybko ros\u0142a, a rz\u0105d wprowadza\u0142 pierwsze ograniczenia w dzia\u0142alno\u015bci bran\u017c. Nie mo\u017cna wi\u0119c t\u0142umaczy\u0107 wynik\u00f3w optymizmem z III kw., gdy gospodarka szybko podnosi\u0142a si\u0119 po wiosennym lockdownie.
\nWed\u0142ug autor\u00f3w raportu mog\u0105 tu decydowa\u0107 nie tylko wzgl\u0119dy ekonomiczne \u2013 bo te raczej sk\u0142ania\u0142yby do oszcz\u0119dzania na czarn\u0105 godzin\u0119 \u2013 ale i psychologiczne. Badanie przeprowadzono na d\u0142ugo przed pierwszymi informacjami o szczepionkach, w czasie narastaj\u0105cego kryzysu, gdy wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce na pandemi\u0119 nie ma mocnych. Zwalczenie wirusa w kr\u00f3tkim czasie nie wchodzi\u0142o w gr\u0119, ale konsumenci byli ju\u017c bogatsi o do\u015bwiadczenia z wiosny. A te wskazywa\u0142y na to, \u017ce rz\u0105d jest zdeterminowany, by nie doprowadzi\u0107 do fali bankructw i masowego bezrobocia. Sam wirus te\u017c zosta\u0142 oswojony w tym sensie, \u017ce wiadomo ju\u017c by\u0142o, czego mo\u017cna si\u0119 po nim spodziewa\u0107. Wiosn\u0105 niepewno\u015b\u0107 by\u0142a znacznie wi\u0119ksza.
\n\u2013 Staramy si\u0119 wi\u0119c oswoi\u0107 z now\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 i \u017cy\u0107 w miar\u0119 normalnie, bo kr\u00f3tkoterminowe zaci\u015bni\u0119cie pasa mo\u017ce by\u0107 i tak niewystarczaj\u0105ce, by zmitygowa\u0107 negatywne skutki wp\u0142ywu pandemii na domowe bud\u017cety \u2013 t\u0142umaczy \u0141ukasz Wojciechowski, partner EY. W podobnym tonie wypowiada si\u0119 Adam \u0141\u0105cki, prezes Krajowego Rejestru D\u0142ug\u00f3w \u2013 Biura Informacji Gospodarczej. Na zlecenie KRD te\u017c przeprowadzono badania preferencji konsumenckich. Zrobi\u0142 je IMAS International w II po\u0142owie pa\u017adziernika. Wynik? Co prawda 38 proc. ankietowanych m\u00f3wi, \u017ce ich sytuacja finansowa pogorszy\u0142a si\u0119 po wybuchu pandemii, ale ponad po\u0142owa twierdzi, \u017ce pozosta\u0142a bez zmian.
\nNieco ponad po\u0142owa \u2013 52 proc. \u2013 nie zmieni\u0142a przy tym podej\u015bcia do wydawania pieni\u0119dzy i zarz\u0105dza finansami tak, jakby nic si\u0119 nie wydarzy\u0142o, cho\u0107 39 proc. os\u00f3b bardziej ni\u017c wcze\u015bniej kontroluje swoje finanse. \u2013 Mimo du\u017cych zmian i braku pewno\u015bci co do przysz\u0142o\u015bci, ludzie nie chc\u0105 si\u0119 ogranicza\u0107. Jest grupa, kt\u00f3ra nie mog\u0105c \u017cy\u0107 jak dot\u0105d, czyli na przyk\u0142ad je\u017adzi\u0107 na egzotyczne wakacje lub chodzi\u0107 na masowe koncerty, rekompensuje to sobie innymi przyjemno\u015bciami. Zmienia wystr\u00f3j mieszkania czy kupuje sprz\u0119t elektroniczny z wy\u017cszej p\u00f3\u0142ki \u2013 m\u00f3wi Adam \u0141\u0105cki.
\nOczywi\u015bcie preferencje konsument\u00f3w to jedno, a drugie to obiektywne powody, kt\u00f3re zmuszaj\u0105 do ograniczenia niekt\u00f3rych wydatk\u00f3w. Takim powodem mo\u017ce by\u0107 chocia\u017cby lockdown: zamkni\u0119cie restauracji i bar\u00f3w w oczywisty spos\u00f3b powoduje, \u017ce ludzie nie wydaj\u0105 w nich pieni\u0119dzy. Z bada\u0144 KRD wynika, \u017ce przez ograniczenia, jakie narzuci\u0142a pandemia, prawie po\u0142owa z nas oszcz\u0119dza na wyj\u015bciach do restauracji, a blisko 30 proc. na biletach do kina czy na koncerty. Mniejsze wydatki na podr\u00f3\u017ce deklaruje 48 proc. pytanych. I to te\u017c zapewne nie dzieje si\u0119 z przezorno\u015bci, ale ze wzgl\u0119du na ograniczenie mobilno\u015bci.
\nKRD zada\u0142 te\u017c pytanie o \u015bwiadome ograniczanie niekt\u00f3rych wydatk\u00f3w z powodu obaw o obecn\u0105 lub przysz\u0142\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105. 61 proc. os\u00f3b zadeklarowa\u0142o, \u017ce ich wydatki s\u0105 mniejsze w por\u00f3wnaniu do czas\u00f3w sprzed pandemii, co te\u017c jest zrozumia\u0142e i ma potwierdzenie w danych: konsumpcja prywatna by\u0142a na minusie w II kw. i zapewne r\u00f3wnie\u017c w III kw. w por\u00f3wnaniu do stanu sprzed roku. Je\u015bli jednak ju\u017c tniemy wydatki, to na takie us\u0142ugi jak te oferowane przez sektor beauty. 35 proc. pytanych stwierdzi\u0142o, \u017ce na fryzjera czy kosmetyczk\u0119 wydaje mniej ni\u017c przed pandemi\u0105.\u00a0<\/p>\n