Ch\u0119\u0107 ograniczenia ryzyka to pierwsza reakcja ka\u017cdej firmy w momencie gwa\u0142townego pogorszenia sytuacji w gospodarce. W bankach oznacza to przykr\u0119cenie kurka z kredytami. Sytuacj\u0119 instytucji finansowych utrudniaj\u0105 przy tym obni\u017cki st\u00f3p procentowych z ostatnich miesi\u0119cy. G\u0142\u00f3wna stopa procentowa zosta\u0142a obni\u017cona do 0,1 proc. Tak nisko nie by\u0142a nigdy w historii. To powoduje spadek dochod\u00f3w odsetkowych, czyli g\u0142\u00f3wnego \u017ar\u00f3d\u0142a zarobku.
\n\u2013 W okresie ostatnich kilku miesi\u0119cy, opr\u00f3cz pandemii, kt\u00f3ra diametralnie zmieni\u0142a zachowania konsumenckie i zapotrzebowanie na kredyty, nast\u0105pi\u0142o trzykrotne obni\u017cenie st\u00f3p procentowych przez NBP. Banki funkcjonuj\u0105 wi\u0119c w \u015brodowisku bardzo niskich st\u00f3p procentowych, co oznacza konieczno\u015b\u0107 zmiany modelu biznesowego \u2013 t\u0142umaczy\u0142 kilka dni temu Joao Bras Jorge, prezes Banku Millennium.<\/p>\n
Tam zysk za I p\u00f3\u0142rocze by\u0142 o niemal 80 proc. mniejszy ni\u017c rok wcze\u015bniej. Wyni\u00f3s\u0142 72 mln z\u0142. Przychody wzros\u0142y, ale by\u0142 to efekt zwi\u0119kszenia skali dzia\u0142ania zwi\u0105zanego z ubieg\u0142orocznym przej\u0119ciem Euro Banku.
\nWczoraj wyniki przedstawi\u0142 Santander Bank Polska, drugi gracz na naszym rynku. W pierwszych sze\u015bciu miesi\u0105cach mia\u0142 476 mln z\u0142 zysku netto, niemal o po\u0142ow\u0119 mniej ni\u017c rok wcze\u015bniej. Dochody spad\u0142y o ponad 6 proc. O po\u0142ow\u0119 wy\u017csze ni\u017c rok wcze\u015bniej okaza\u0142y si\u0119 tzw. koszty ryzyka, czyli rezerwy na kredyty, kt\u00f3re nie s\u0105 sp\u0142acane na czas lub bank jest w stanie oszacowa\u0107, \u017ce nie b\u0119d\u0105 sp\u0142acane.
\nMikro na minusie
\nCzy w takich warunkach bankowcy s\u0105 sk\u0142onni udziela\u0107 kredyt\u00f3w?
\n\u2013 B\u0119dziemy nadal wspiera\u0107 naszych klient\u00f3w i gospodark\u0119, by jak najszybciej powr\u00f3ci\u0107 do dobrych wynik\u00f3w i normalno\u015bci \u2013 m\u00f3wi\u0142 dziennikarzom Micha\u0142 Gajewski, prezes Santander Bank Polska. \u2013 Jak to w okresie kryzysu \u2013 przede wszystkim koncentrowali\u015bmy si\u0119 na naszych klientach. Bardziej dok\u0142adnie przygl\u0105dali\u015bmy si\u0119 nowym ewentualnym zaanga\u017cowaniom. Ale te\u017c popyt na kredyty jest mniejszy. Ca\u0142y sektor ma du\u017c\u0105 nadp\u0142ynno\u015b\u0107. Ja bym by\u0142 bardzo zadowolony, gdyby klienci do mnie przychodzili i chcieli kredyty. Nie powiedzia\u0142bym, \u017ce mamy istotne zaostrzenia polityk kredytowych. Dok\u0142adniej przygl\u0105damy si\u0119 celowi ewentualnego finansowania, ale nie ma zaostrzenia w istotny spos\u00f3b kryteri\u00f3w dla poszczeg\u00f3lnych grup \u2013 opowiada\u0142.
\nPortfel kredytowy Santandera wynosi\u0142 w ko\u0144cu czerwca 148,5 mld z\u0142. By\u0142 o 2 proc. wi\u0119kszy ni\u017c rok wcze\u015bniej, ale w por\u00f3wnaniu z marcem zmniejszy\u0142 si\u0119 o 3 proc. Spadek w najwi\u0119kszym stopniu dotyczy\u0142 kredyt\u00f3w dla firm.
\n\u2013 Je\u015bli chodzi o dynamik\u0119 kredyt\u00f3w, to sytuacja jest zr\u00f3\u017cnicowana w zale\u017cno\u015bci od segmentu: im wi\u0119ksi klienci, tym trudniejsza. Ale to nie wynika z jakich\u015b szczeg\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 ze strony bank\u00f3w, cho\u0107 one w pocz\u0105tkowym okresie zamro\u017cenia gospodarki usztywni\u0142y polityk\u0119 kredytow\u0105. Z moich rozm\u00f3w wynika wr\u0119cz, \u017ce banki s\u0105 sk\u0142onne do stopniowego luzowania polityki kredytowej. Problem jest w pierwszej kolejno\u015bci z popytem na kredyt. Panuje bardzo du\u017ca niepewno\u015b\u0107, wi\u0119c przedsi\u0119biorstwa, zw\u0142aszcza te eksponowane na sytuacj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, wstrzymuj\u0105 si\u0119 z podejmowaniem decyzji o inwestycjach \u2013 uwa\u017ca Pawe\u0142 Preuss, partner EY, lider sektora finansowego w tej firmie doradczej.
\nZ danych Narodowego Banku Polskiego wynika, \u017ce segmentem najbardziej dotkni\u0119tym spadkiem kredyt\u00f3w s\u0105 mikrofirmy. W kategorii \u201eprzedsi\u0119biorcy indywidualni\u201d w czerwcu portfel kredytowy by\u0142 o 7,5 proc. mniejszy ni\u017c rok wcze\u015bniej. Spadk\u00f3w w takiej skali nie notowali\u015bmy od 2003 r. W kredytach dla firm r\u00f3wnie\u017c by\u0142a obni\u017cka \u2013 pierwsza od 2013 r. Jej skala by\u0142a jednak minimalna.
\nGdzie ul\u017cy\u0107
\n\u201eSi\u0142a i charakter szoku zwi\u0105zanego z pandemi\u0105 sprawiaj\u0105, \u017ce istotnie wzros\u0142o ryzyko kredytowe we wszystkich kategoriach kredyt\u00f3w i pojawi\u0142o si\u0119 ryzyko nadmiernego ograniczenia poda\u017cy kredytu (credit crunch). Zjawiska te mog\u0105 mie\u0107 niekorzystny wp\u0142yw na sfer\u0119 realn\u0105 gospodarki i w konsekwencji tak\u017ce na system finansowy\u201d \u2013 napisa\u0142 w po\u0142owie czerwca Komitet Stabilno\u015bci Finansowej. Komitet tworz\u0105 szefowie resortu finans\u00f3w, banku centralnego, nadzoru finansowego i Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.
\nMiesi\u0105c p\u00f3\u017aniej KSF zarekomendowa\u0142 obni\u017cenie tzw. wagi ryzyka dla kredyt\u00f3w na nieruchomo\u015bci dla firm \u2013 s\u0142u\u017c\u0105cych bezpo\u015brednio np. dzia\u0142alno\u015bci produkcyjnej. Wagi ryzyka wskazuj\u0105, jaka cz\u0119\u015b\u0107 kredytu powinna by\u0107 pokryta kapita\u0142em banku. Im ni\u017csza waga ryzyka, tym wi\u0119ksza zach\u0119ta do udzielania tego rodzaju po\u017cyczek. Na pocz\u0105tku pandemii bankowcy uzyskali inn\u0105 ulg\u0119 \u2013 uchylenie tzw. bufora ryzyka systemowego. To dodatkowy wym\u00f3g nak\u0142adany na banki w \u201edobrych czasach\u201d, by ograniczy\u0107 apetyt na kredyty. Zniesienie go powinno zach\u0119ca\u0107 do zwi\u0119kszenia tego apetytu.
\nTarcza nie pomaga?
\nSposobem na zdynamizowanie akcji kredytowej s\u0105 por\u0119czenia i gwarancje ze strony sektora publicznego. Tu aktywny jest Bank Gospodarstwa Krajowego.
\nBankowcy s\u0105 zdania, \u017ce popyt na kredyty ogranicza nie tylko trudna sytuacja w gospodarce, ale te\u017c pomoc udzielana firmom przez pa\u0144stwo \u2013 zw\u0142aszcza Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju.
\n\u2013 Pieni\u0105dze, kt\u00f3re p\u0142yn\u0105 do sektora przedsi\u0119biorstw, przyczyniaj\u0105 si\u0119 do zmniejszenia warto\u015bci portfela. Cz\u0119\u015b\u0107 jest wykorzystywana na sp\u0142at\u0119 zobowi\u0105za\u0144 przez firmy. Cz\u0119\u015b\u0107 jest za\u015b substytutem kredytu. Ale je\u015bli ten czynnik zostanie wygaszony i sytuacja w gospodarce b\u0119dzie si\u0119 poprawia\u0107, II po\u0142owa roku mo\u017ce przynie\u015b\u0107 wzrost portfela \u2013 ocenia Maciej Reluga, odpowiedzialny za finanse w zarz\u0105dzie polskiego Santandera.
\nFinansi\u015bci od d\u0142u\u017cszego czasu argumentuj\u0105, \u017ce zach\u0119t\u0105 do aktywniejszej sprzeda\u017cy kredyt\u00f3w by\u0142yby zmiany w podatku bankowym. Jego obecna wysoko\u015b\u0107 sprawia, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 nale\u017cno\u015bci jest wr\u0119cz nieop\u0142acalna.
\n\u2013 Jest pytanie o realno\u015b\u0107 my\u015blenia o obni\u017ceniu wysoko\u015bci obci\u0105\u017ce\u0144. Mo\u017cna mie\u0107 raczej obawy np. o wzrost sk\u0142adek na BFG przy pogorszeniu sytuacji sektora. Racjonalne by\u0142oby jednak oczekiwanie zmian ustrukturyzowania obci\u0105\u017ce\u0144 \u2013 czy np. obecny spos\u00f3b wyliczania podatku bankowego jest optymalny i jak go zmieni\u0107, by motywowa\u0107 banki do wi\u0119kszej aktywno\u015bci we wspieraniu gospodarki, je\u015bli chodzi o kredyty \u2013 wskazuje Pawe\u0142 Preuss z EY.\u00a0
\nTrudne warunki w Europie
\nGrupa Santander zanotowa\u0142a w I p\u00f3\u0142roczu rekordow\u0105 strat\u0119. Wynios\u0142a ona niemal 11 mld euro. Pow\u00f3d: zwi\u0105zany z pandemi\u0105 spadek warto\u015bci kupionych w przesz\u0142o\u015bci sp\u00f3\u0142ek zale\u017cnych na r\u00f3\u017cnych kontynentach. Prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 to na zmniejszenie warto\u015bci tzw. warto\u015bci firmy oraz aktyw\u00f3w z tytu\u0142u odroczonego podatku dochodowego. Najwi\u0119kszy odpis dotycz\u0105cy warto\u015bci firmy dotyczy\u0142 Wielkiej Brytanii \u2013 ponad 6 mld euro, w Stanach Zjednoczonych by\u0142o to 2,3 mld euro, w Polsce \u2013 1,2 mld euro. Kilkaset milion\u00f3w euro odpis\u00f3w dotyczy Santander Consumer Finance.
\n\u201eOdpisy nie zmieniaj\u0105 strategicznego znaczenia \u017cadnego z tych rynk\u00f3w i biznes\u00f3w. Bank nadal inwestuje w swoje biznesy, przyspiesza transformacj\u0119 i pozostaje przekonany o potencjale d\u0142ugoterminowego tworzenia warto\u015bci w ka\u017cdym z region\u00f3w i rynk\u00f3w\u201d \u2013 zaznaczy\u0142a w podsumowaniu wynik\u00f3w hiszpa\u0144ska grupa.
\nAkwizycje by\u0142y sposobem na wzrost nie tylko ca\u0142ej grupy Santander, ale tak\u017ce jej polskiej filii. Ostatnie przej\u0119cie polskiego Santandera dotyczy\u0142o podstawowej cz\u0119\u015bci biznesu Deutsche Banku w naszym kraju. Najwi\u0119kszy niemiecki bank r\u00f3wnie\u017c przedstawi\u0142 wczoraj wyniki \u2013 mia\u0142 61 mln euro zysku netto. Rok wcze\u015bniej bank by\u0142 ponad 3 mld euro pod kresk\u0105.
\n\u2013 W trudnym \u015brodowisku zwi\u0119kszyli\u015bmy przychody i nadal obni\u017cali\u015bmy koszty. Pozwoli\u0142o nam to z nadwy\u017ck\u0105 zrekompensowa\u0107 wy\u017csz\u0105 rezerw\u0119 na ryzyko kredytowe i zachowa\u0107 rentowno\u015b\u0107, wspieraj\u0105c klient\u00f3w w trudnych warunkach \u2013 chwali\u0142 si\u0119 w informacji prasowej Christian Sewing, szef DB.
\nBarclays zanotowa\u0142 w II kwartale 90 mln funt\u00f3w zysku (rok wcze\u015bniej wynik przekracza\u0142 miliard funt\u00f3w). \u2013 Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 2020 roku b\u0119dzie trudna, ale zdywersyfikowany model pozwala nam zachowa\u0107 odporno\u015b\u0107 finansow\u0105 i nadal wspiera\u0107 klient\u00f3w \u2013 o\u015bwiadczy\u0142 Jes Staley, szef nieobecnego w naszym kraju brytyjskiego banku.
\nWe wtorek Europejski Bank Centralny zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do kredytodawc\u00f3w ze strefy euro o wstrzymanie si\u0119 z wyp\u0142at\u0105 dywidend przynajmniej do stycznia 2021 r. Nasz nadz\u00f3r podj\u0105\u0142 tak\u0105 decyzj\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej. <\/p>\n