Akcj\u0119 \u201eNie \u015bwiruj, id\u017a na wybory\u201d prowadzi w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych fotograf Tomasz Sikora. Nagrywa i publikuje kr\u00f3tkie filmiki, w kt\u00f3rych znane osoby zgodnie ze sloganem kampanii najpierw zachowuj\u0105 si\u0119 nietypowo, a potem zach\u0119caj\u0105 do g\u0142osowania w wyborach parlamentarnych. W dotychczasowych spotach wyst\u0105pili m.in. Janusz Gajos, Zbigniew Ho\u0142dys, Kamil Sipowicz, Anna Cie\u015blak, Anna Nehrebecka i Wojciech Pszoniak.
\n
\n\u00a0
\n
\nCz\u0119\u015b\u0107 dziennikarzy skrytykowa\u0142a kampani\u0119. Ocenili, \u017ce has\u0142o i niekt\u00f3re spoty mo\u017cna odebra\u0107 jako \u017carty z os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych. Akcji broni\u0105 natomiast Tomasz Lis i Przemys\u0142aw Szubartowicz.
\n
\nZamys\u0142 dobry, ale nie przemy\u015blano skutk\u00f3w ubocznych
\n
\nNie najlepsze opinie o akcji maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c eksperci od marketingu i wizerunku z agencji reklamowych i public relations. Dla Marka Gieorgicy, partnera zarz\u0105dzaj\u0105cego w Clear Communication Group zamys\u0142 kampanii \u201eNie \u015bwiruj, id\u017a na wybory\u201d by\u0142 dobry, ale nie przemy\u015blano skutk\u00f3w ubocznych.
\n
\n– To, \u017ce po\u0142owa Polak\u00f3w nie uczestniczy w wyborach jest ogromnym problemem. Niska partycypacja w \u017cyciu publicznym nie dotyczy tylko naszego kraju, boryka si\u0119 z ni\u0105 wiele pa\u0144stw. Mo\u017cna oczywi\u015bcie powiedzie\u0107, \u017ce ludzie \u015bwiadomie rezygnuj\u0105 z wp\u0142ywania na to, kto b\u0119dzie sprawowa\u0142 najwa\u017cniejsze funkcje w pa\u0144stwie i trzeba taki wyb\u00f3r szanowa\u0107. Ale warto przekonywa\u0107 obywateli to aktywno\u015bci politycznej, nawet je\u015bli mia\u0142aby si\u0119 ogranicza\u0107 wy\u0142\u0105cznie do udzia\u0142u w g\u0142osowaniach. Z tego typu kampaniami bardzo trudno si\u0119 przebi\u0107. Bo trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 kogo\u015b, kto w\u0142a\u015bnie takiego przekazu unika. St\u0105d inicjatorzy kampanii mobilizacyjnych cz\u0119sto szukaj\u0105 kontrowersji. Mieli\u015bmy ju\u017c przyk\u0142ad z akcj\u0105 \u201eZabierz babci dow\u00f3d\u201d – przecie\u017c g\u0142os babci jest tyle samo warto, co ka\u017cdej innej osoby – przypomina nasz rozm\u00f3wca.
\n
\nOcenia, \u017ce w przypadku akcji \u201eNie \u015bwiruj, id\u017a na wybory\u201d uda\u0142o si\u0119 te kontrowersje wzbudzi\u0107 jeszcze bardziej. – Szkoda tylko, \u017ce kosztem os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami. Takie osoby powinny by\u0107 nie tylko pod szczeg\u00f3ln\u0105 ochron\u0105 pa\u0144stwa, ale tak\u017ce wszystkich obywateli. Powinny czu\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnorz\u0119dnymi cz\u0142onkami spo\u0142ecze\u0144stwa, by\u0107 tak samo szanowane. Mo\u017cna oczywi\u015bcie powiedzie\u0107, \u017ce uczestnicy kampanii nie na\u015bladuj\u0105 os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 umys\u0142ow\u0105 tylko po prostu zachowuj\u0105 si\u0119 nietypowo, a s\u0142owo \u201e\u015bwirowa\u0107\u201d ma w\u0142a\u015bnie takie zachowanie opisa\u0107. Ale jednak skojarzenia i stereotypy s\u0105 na tyle silne, \u017ce nie powinno ich si\u0119 dodatkowo utrwala\u0107. Przecie\u017c uczestnicy kampanii mogli udawa\u0107 zwierz\u0119ta – na przyk\u0142ad ryby (ryby g\u0142osu nie maj\u0105) czy ma\u0142py (nie ma\u0142puj, zag\u0142osuj). Uwag\u0119 po prostu mo\u017cna by\u0142o przyci\u0105gn\u0105\u0107 inaczej. A tak, s\u0142uszne za\u0142o\u017cenie traci sens i ma negatywne skutki z uwagi na bardzo okrutne wykonanie. Szkoda, \u017ce tak wiele znanych os\u00f3b da\u0142o si\u0119 w tego typu koncept wci\u0105gn\u0105\u0107. Teraz musz\u0105 go broni\u0107, co z pewno\u015bci\u0105 nie jest dla wielu z nich \u0142atwe. Warto chodzi\u0107 na wybory, ale warto te\u017c szanowa\u0107 wsp\u00f3\u0142obywateli \u2013 wszystkich – konkluduje Marek Gieorgica.
\n
\nProf. Dariusz Tworzyd\u0142o z Uniwersytetu Warszawskiego zwraca uwag\u0119, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie aby jakakolwiek kampania odnios\u0142a sukces, musi by\u0107 przemy\u015blana i przede wszystkim musi si\u0119 wyr\u00f3\u017cnia\u0107.
\n
\n– Ta z pewno\u015bci\u0105 si\u0119 wyr\u00f3\u017cnia, bo zosta\u0142a zauwa\u017cona, jest o niej g\u0142o\u015bno, pojawia si\u0119 szereg komentarzy, dyskusja. Prowokacja czasem przynosi efekt, ale tym razem nie s\u0105dz\u0119 aby tak skonstruowany przekaz mia\u0142 szans\u0119 przekona\u0107 szerok\u0105 grup\u0119 odbiorc\u00f3w. Wynika to st\u0105d, i\u017c kampania ta zosta\u0142a oparta na przekazie, kt\u00f3ry przez cz\u0119\u015b\u0107 z nich zestawiany jest z mow\u0105 nienawi\u015bci, cz\u0119\u015b\u0107 traktuje j\u0105 jako \u017cart z os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych, cz\u0119\u015b\u0107 natomiast wprost formu\u0142uje tez\u0119 i\u017c mo\u017ce to by\u0107 ubli\u017canie osobom chorym. Kampania w tym kszta\u0142cie z pewno\u015bci\u0105 nie da efektu, o kt\u00f3ry chodzi\u0142o tw\u00f3rcom – przewiduje ekspert.
\n
\nW podobnym tonie wypowiada si\u0119 Piotr Wronek, senior copywriter w agencji Walk Digital. Przyznaje, \u017ce faktycznie temat jest wa\u017cny, a sama inicjatywa bez w\u0105tpienia s\u0142uszna. – My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce maj\u0105c do dyspozycji tak znakomitych aktor\u00f3w mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 naprawd\u0119 \u015bwietn\u0105 kampani\u0119. Niestety mam poczucie, \u017ce to co widzimy nie wykorzystuje ani ich potencja\u0142u, ani charyzmy. Tytu\u0142owe \u201e\u015bwirowanie” w wi\u0119kszo\u015bci filmik\u00f3w wysz\u0142o niestety jak nie\u015bmieszny \u017cart. Jednocze\u015bnie uznanie, \u017ce to celowa obraza os\u00f3b chorych psychicznie te\u017c jest przesadzone. Najgorsze jest w tym zamieszaniu to, \u017ce najprawdopodobniej taki ton komunikacji nie\u00a0przekona przys\u0142owiowego Kowalskiego, aby poszed\u0142 do urny i zag\u0142osowa\u0142 – a taki przecie\u017c by\u0142 cel – komentuje nasz rozm\u00f3wca.
\n
\nPszoniak i \u0141ukaszewicz stoczyli si\u0119 do poziomu Jachiry
\n
\nZ kolei Zbigniew Lazar, w\u0142a\u015bciciel agencji Modern Corp. m\u00f3wi wprost, \u017ce kampania jest \u017cenuj\u0105ca i zamiast zach\u0119ca\u0107 do uczestnictwa w wyborach – zniech\u0119ca do b\u0142azn\u00f3w bior\u0105cych w niej udzia\u0142. Ocenia, \u017ce pokazuje, co o jej odbiorcach, czyli spo\u0142ecze\u0144stwie, my\u015bli cz\u0119\u015b\u0107 \u00a0samozwa\u0144czych elit. – A przecie\u017c nie b\u0142azenady i szyderstw z siebie oczekuje og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa od tzw. inteligencji. Szkoda, \u017ce ludzie tacy jak Pszoniak, czy \u0141ukaszewicz sturlali si\u0119 do poziomu Jachiry. Nie nauczyli si\u0119 niczego z b\u0142\u0119d\u00f3w nauczycieli, kt\u00f3rzy przebierali si\u0119 w czasie ostatniego strajku za krowy i uk\u0142adali obra\u017aliwe wobec uczni\u00f3w piosenki, czym bardzo szybko stracili poparcie spo\u0142eczne – uzasadnia Lazar.
\n
\nDodaje, \u017ce o\u015bmieszaj\u0105c i wykluczaj\u0105c Bogu ducha winnych ludzi akcja ta na pewno nie osi\u0105gnie cel\u00f3w zak\u0142adanych przez grupk\u0119 sfrustrowanych niegdysiejszych celebryt\u00f3w.
\n
\n– Jedynie, by\u0107 mo\u017ce – o ironio – zmobilizuje tych, kt\u00f3rzy si\u0119 wahaj\u0105, \u00a0by jednak p\u00f3j\u015b\u0107 do urn i zag\u0142osowa\u0107 przeciwko opcji opozycyjnej promowanej przez „\u015bwiruj\u0105cych” celebryt\u00f3w, a za wy\u015bmiewan\u0105 przez nich normalno\u015bci\u0105, reprezentowan\u0105 przez obecny rz\u0105d. Stratedzy PiS nie mogliby sobie wymarzy\u0107 lepszej dla siebie reklamy – uwa\u017ca ekspert.
\n
\nDla naszego rozm\u00f3wcy zastanawiaj\u0105ce jest, \u017ce osoby i \u015brodowiska, kt\u00f3re na poziomie deklaratywnym troszcz\u0105 si\u0119 o wszystkich wykluczonych i s\u0142abych w tej akcji drwi\u0105 i szydz\u0105 z os\u00f3b najs\u0142abszych, niepe\u0142nosprawnych i chorych.
\n
\n– Wygl\u0105da to na jawn\u0105 hipokryzj\u0119 tych pono\u0107 post\u0119powych i politycznie poprawnych \u015brodowisk. Owszem, Witkacy te\u017c stroi\u0142 dziwaczne miny przez aparatem fotograficznym, ale drwi\u0142 wtedy sam z siebie, nie z innych. \u015amia\u0107 si\u0119 z innych, a zw\u0142aszcza tych cierpi\u0105cych na schorzenia psychiczne lub emocjonalne, po prostu nie wypada. Nie wypada – grzmi Zbigniew Lazar.
\n
\nW rozmowie z Wirtualnemedia.pl podkre\u015bla stanowczo, \u017ce wszelkie dzia\u0142ania promocyjne musz\u0105 w\u0142\u0105cza\u0107 i zach\u0119ca\u0107, nie wyklucza\u0107, zra\u017ca\u0107 i obra\u017ca\u0107. – Nawet granie na snobizmie i poczuciu ekskluzywno\u015bci mo\u017ce skutecznie i pozytywnie promowa\u0107 udzia\u0142 w wyborach, ale nie zrobi tego poni\u017canie innych i wywy\u017cszanie si\u0119 ich kosztem. W zamy\u015ble tw\u00f3rc\u00f3w tej akcji chodzi\u0142o zapewne o to, by gra\u0107 w\u0142a\u015bnie na poczuciu \u201epozytywnego snobizmu” (\u201emy jeste\u015bmy lepsi, my p\u00f3jdziemy na wybory”), ale sugerowanie, \u017ce ci, kt\u00f3rzy nie p\u00f3jd\u0105 s\u0105 psychicznie chorzy jest ju\u017c niegodne. \u00a0Z prowokacjami wobec s\u0142abych i chorych jest jak z wk\u0142adaniem palc\u00f3w do kontaktu: w zasadzie mo\u017cna, ale po co? – podsumowuje Zbigniew Lazar.
\n
\nTakie kampanie nie maj\u0105 sensu
\n
\nZ kolei Micha\u0142 Nowosielski, w\u0142a\u015bciciel agencji Bigthinski nie ukrywa, \u017ce w og\u00f3le nie wierzy w sens robienia kampanii profrekwencyjnych.
\n
\n– Ludzie nie chodz\u0105 na wybory dlatego, \u017ceby zag\u0142osowa\u0107, tylko po to, \u017ceby zag\u0142osowa\u0107 na kogo\u015b. Albo przeciwko komu\u015b, a zatem jednak na kogo\u015b. Nikt, kto z jakiego\u015b powodu nie ma w zwyczaju korzysta\u0107 ze swojego biernego prawa wyborczego, nie zmieni zdania dlatego, \u017ce jaki\u015b, nawet bardzo wybitny polski aktor czy fotograf ka\u017ce mu „nie \u015bwirowa\u0107” \u2013 twierdzi Nowosielski.
\n
\nDodaje, \u017ce prowokacja w komunikacji jest znakomitym narz\u0119dziem ale tylko wtedy, kiedy zmusza nas do przemy\u015blenia jakiego\u015b problemu, czy tematu, kt\u00f3ry zwykli\u015bmy traktowa\u0107 schematycznie.
\n
\n– Ale do czego prowokuj\u0105 nas te filmy: no chyba do pochylenia si\u0119 nad poj\u0119ciem „\u015bwirowa\u0107”. I nad trudn\u0105 sytuacj\u0105 os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych. Czy ludzie, kt\u00f3rzy nie chodz\u0105 na wybory, nie chodz\u0105 na nie dlatego, \u017ce „\u015bwiruj\u0105?” Osobi\u015bcie do\u015b\u0107 powszechnego braku wiary w dobre intencje klasy politycznej i jej szczere pragnienie naprawy \u015bwiata, nie nazwa\u0142bym „\u015bwirowaniem” – m\u00f3wi Nowosielski.
\n
\nRPO krytykuje akcj\u0119. \u201eOsoby chore psychicznie nara\u017cone na dyskryminacj\u0119\u201d
\n
\nRzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar w stanowisku zamieszczonym w czwartek po po\u0142udniu pochwali\u0142 kampani\u0119 za zach\u0119canie do udzia\u0142u w wyborach parlamentarnych.
\n
\n– Takie inicjatywy s\u0142u\u017c\u0105 niew\u0105tpliwie budowie spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Niemniej jednak Rzecznik stanowczo sprzeciwia si\u0119 konstruowaniu kampanii profrekwencyjnych w oparciu o stereotypy dotycz\u0105ce grup nara\u017conych na dyskryminacj\u0119, w tym os\u00f3b choruj\u0105cych psychicznie – stwierdzono w komunikacie.
\n
\nZwr\u00f3cono uwag\u0119, \u017ce szczeg\u00f3lnie nara\u017cone na wykluczenie spo\u0142eczne s\u0105 osoby niepe\u0142nosprawne, a w\u015br\u00f3d nich stosunkowo najgorszej sytuacji znajduj\u0105 si\u0119 osoby choruj\u0105ce psychicznie. – Do\u015bwiadczaj\u0105 one odrzucenia zar\u00f3wno w obszarze \u017cycia prywatnego, jak i publicznego. Powielanie krzywdz\u0105cych stereotyp\u00f3w naros\u0142ych wok\u00f3\u0142 os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 psychiczn\u0105 ma widoczny wp\u0142yw cho\u0107by na ich sytuacj\u0119 na rynku pracy, co skutkuje spychaniem ich na margines \u017cycia spo\u0142ecznego – wyliczono.
\n
\nRzecznik przytoczy\u0142 wyniki badania opinii spo\u0142ecznej, kt\u00f3re zleci\u0142 w ub.r. 40 proc. respondent\u00f3w stwierdzi\u0142o, \u017ce nie chce, aby osoba choruj\u0105ca psychicznie by\u0142a ich s\u0105siadem\/s\u0105siadk\u0105 czy pracowa\u0142a z nimi w jednym zespole, a 30 proc. odm\u00f3wi\u0142oby takim osobom praw obywatelskich.
\n
\n– RPO wielokrotnie zwraca\u0142 uwag\u0119 na potrzeb\u0119 u\u017cywania j\u0119zyka wolnego od stereotyp\u00f3w i uprzedze\u0144 wobec os\u00f3b choruj\u0105cych psychicznie. J\u0119zyk stosowany wobec os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 psychiczn\u0105 i innych os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami powinien s\u0142u\u017cy\u0107 w\u0142\u0105czeniu tych os\u00f3b do spo\u0142ecze\u0144stwa oraz przezwyci\u0119\u017caniu negatywnych stereotyp\u00f3w, nie za\u015b pog\u0142\u0119bia\u0107 ich dyskryminacj\u0119 – stwierdzono.
\n
\nZdaniem Adama Bodnara \u201ej\u0119zyk u\u017cywany w stosunku do przedstawicieli grup nara\u017conych na dyskryminacj\u0119 niezmiennie obrazuje poziom debaty publicznej w demokratycznym pa\u0144stwie, a nadu\u017cycia dotycz\u0105ce os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi stanowi\u0105 szczeg\u00f3lny rodzaj radykalizacji j\u0119zyka publicznego\u201d.
\n
\nZ kolei zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w o\u015bwiadczeniu sprzeciwi\u0142 si\u0119 \u201ejakimkolwiek pr\u00f3bom stygmatyzacji – \u015bwiadomej lub nie\u015bwiadomej\u201d os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi.
\n
\n– To nie s\u0105 osoby inne – wszyscy wsp\u00f3lnie tworzymy spo\u0142ecze\u0144stwo. Cierpieniu, potrzebom, zmaganiom z problemami \u017cyciowymi, kt\u00f3rych wszyscy do\u015bwiadczamy nale\u017cy si\u0119 szacunek. Dzielenie nas na osoby z zaburzeniami psychicznymi i osoby bez takich zaburze\u0144 jest g\u0142\u0119boko nieprawdziwe – oceni\u0142y w\u0142adze PTS.
\n
\n– Wszyscy mo\u017cemy znale\u017a\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d potrzebuj\u0105cych pomocy – po stracie osoby bliskiej, utracie pracy, zdarzeniu losowym, w wyniku zachorowania, wraz z wiekiem, lub kiedy nieoczekiwanie pomocy b\u0119dzie wymaga\u0142o nasze dziecko. Powielanie okrutnych stereotyp\u00f3w mo\u017ce wtedy utrudnia\u0107 przezwyci\u0119\u017canie psychicznego kryzysu zdrowotnego – doda\u0142y.
\n
\n– Stanowczo prosimy i apelujemy o rozwag\u0119 i poszanowanie godno\u015bci os\u00f3b zmagaj\u0105cych si\u0119 z zaburzeniami psychicznymi. Mierz\u0105 si\u0119 z nimi nierzadko nasi znajomi, mierzymy si\u0119 tak\u017ce my i nasi bliscy. Wszyscy oczekujemy lub b\u0119dziemy oczekiwa\u0107 w takiej sytuacji\u00a0 zrozumienia, \u017cyczliwo\u015bci i wsparcia – nie szyderstwa – podkre\u015bli\u0142 zarz\u0105d organizacji.
\n
\nTomasz Sikora przeprasza osoby ura\u017cone spotami
\n
\nWczoraj wieczorem na fanpage\u2019u kampanii \u201eNie \u015bwiruj, id\u017a na wybory\u201d pojawi\u0142o si\u0119 kr\u00f3tkie o\u015bwiadczenie Tomasza Sikory – organizatora kampanii – skierowane do os\u00f3b, kt\u00f3re poczu\u0142y si\u0119 ura\u017cone spotami.
\n
\n– O\u015bwiadczam, \u017ce w publikowanych filmikach nikt nie parodiuje i nie na\u015bmiewa si\u0119 z os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych. Nasz przekaz skierowany jest do wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re nie maj\u0105 zamiaru g\u0142osowa\u0107. M\u00f3wimy wprost: \u201eNie wyg\u0142upiaj si\u0119 (nie \u015bwiruj), id\u017a na wybory\u201d i nic wi\u0119cej. Nikt nie m\u00f3wi: Nie b\u0105d\u017a \u015bwirem – t\u0142umaczy\u0142 Sikora. – Jest to inicjatywa czysto spo\u0142eczna zach\u0119caj\u0105ca ludzi do aktywno\u015bci obywatelskiej – doda\u0142.
\n
\n– A je\u015bli jednak kto\u015b poczu\u0142 si\u0119 ura\u017cony to najmocniej przepraszam – stwierdzi\u0142 organizator kampanii.
\n
\n\u00a0
\n
\nW odpowiedzi na pytania portalu Wirtualnemedia.pl Tomasz Sikora ocenia, \u017ce zarzuty wobec kampanii i jej skojarzenia z osobami chorymi psychicznie s\u0105 absurdalne. – Has\u0142o \u201eNie \u015bwiruj, id\u017a na wybory\u201d zast\u0105pi\u0142o poprzednie, funkcjonuj\u0105ce od wielu lat \u201eNie wyg\u0142upiaj si\u0119 id\u017a na wybory\u201d. Moi m\u0142odzi rozm\u00f3wcy stwierdzili, \u017ce nie \u201ewyg\u0142upiaj si\u0119\u201d mo\u017ce by\u0107 obra\u017aliwe, natomiast \u015bwirowanie kojarzy si\u0119 z wyg\u0142upami, szale\u0144stwem, i podkre\u015bleniem indywidualno\u015bci. I tak zachowywali si\u0119 przed kamer\u0105 bohaterowie moich filmik\u00f3w. Emocje kt\u00f3re przekazuj\u0105 odnosz\u0105 si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie do nich – argumentuje.
\n
\nOdnosi si\u0119 te\u017c do stanowiska Adama Bodnara. – O\u015bwiadczenie Rzecznika Praw Obywatelskich, z kt\u00f3rym si\u0119 zgadzam, \u017ce \u201estanowczo sprzeciwia si\u0119 konstruowaniu kampanii profrekwencyjnych w oparciu o stereotypy dotycz\u0105ce grup nara\u017conych na dyskryminacj\u0119, w tym os\u00f3b choruj\u0105cych psychicznie\u201d, nie dotyczy moich dzia\u0142a\u0144, gdy\u017c\u00a0 nawet filmik z panem Pszoniakiem nie stanowi konstrukcji mojej \u201ekampanii\u201d. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym nie widz\u0119 potrzeby jakichkolwiek zmian – deklaruje Sikora.
\n
\n– Przez ca\u0142e lata wspomagam akcje charytatywne dla ludzi niepe\u0142nosprawnych, mniejszo\u015bci narodowych itp. – zaznacza organizator akcji.
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
<\/p>\n